Sloten

uitwaaien in friesland

Het landschap van Friesland kan je gemakkelijk beschrijven: platte boerenlanden, hoge luchten, ommuurde steden en ingedijkte rivieren en meren. Wat moeilijker te vatten is, is de ziel van de streek. Het karakter. Friesland is uitgestrekt en uitnodigend en lokkend.

Ik wilde al lang een keer naar Friesland. Die streek trekt mij aan. Maar waar die aantrekking vandaan komt, weet ik niet, want ik heb geen banden met Friesland. Het valt niet te verklaren. Het enige wat ik zeker wist, is dat ik Friesland zelf wilde zien.

De herfst lijkt mij het perfecte seizoen om naar Friesland te gaan. Er zijn nog zomerse dagen, maar ook dagen waarin de wind over het land joelt en je de regen in de lucht kan ruiken. Dus stouw ik de auto vol bagage (zomerrokjes en een winddichte jas) en rijd naar het noorden.

De Lytse Marren

Het Friese landschap.

De stilte van Friesland

Ik reis vaak door en naar Nederland. Van Zeeland tot Drenthe tot de Achterhoek. Ik ken Nederland en ik voel me er thuis. Maar Friesland valt simpelweg niet in de categorie ‘Nederland’. Het is een land op zich, opgebouwd met dezelfde bouwstenen als de rest van Nederland, en toch is Friesland anders. Het lijkt groter, ruimer, meer open.

Het bevalt mij. De uitgestrekte, platte weilanden, de kleine dorpen. Vogels bewegen in grote zwermen boven de weilanden en buizerds duiken uit de lucht. Het geluid van kieviten weerkaatst over het land. Ik zet het raam open en adem de buitenlucht diep in. Ik ruik iets zouts. De zee is hier nooit ver weg.

Vogels

Vogels bewegen in grote zwermen boven de weilanden.

Ik heb drie dagen in Friesland. Drie dagen om de streek te verkennen. Al op de eerste dag valt het op hoe stil het er is. Ik wandel door het Rijsterbos, waar eeuwenoude beuken staan, en sta aan de rand van het IJsselmeer. Ik hoor niets dan de wind en de vogels in de bomen. ’s Middags lunch ik in het gezellige ’t Mar op de Mirnser klif, een natuurlijke klif van enkele meters hoog die over het IJsselmeer uitkijkt. Rond mij keuvelen de andere gasten zachtjes en de zon schijnt op mijn gezicht.

Later bezoek ik het piepkleine Stavoren, waar vissersboten aangemeerd liggen in de kleine haven. Aan de kaai staat het standbeeld van het Vrouwtje van Stavoren, een mythische figuur die haar rijkdom als vanzelfsprekend zag en later in armoede stierf. Ik dwaal door de straten en langs de oever van het IJsselmeer. De wind rukt aan en doet de Friese vlaggen, met strepen en rode pompeblêden, dansen aan hun masten.

Friesland

In het Rijsterbos.

Met de fiets door de Lytse Marren

Friesland verken je het best met de fiets en dus stap ik in Bolsward op een gehuurd elektrisch exemplaar. Vanuit Bolsward volg ik de De Lytse Marren route, een fietstocht van ruim 44 kilometer door het Friese landschap. De route is opgesteld aan de hand van fietsknooppunten en erg eenvoudig te volgen, wat mij de tijd geeft om het landschap rustig in mij op te nemen.

Ik volg het jaagpad naast de Warkumer Trekfeart, rij langs meren en rivieren met rietkragen en door kleine dorpen. Onderweg stop ik bij een oude windmolen en aan boerderijen met rieten daken en houten nokken. Ganzen vliegen in een V-formatie over mijn hoofd. Er staat een strakke bries, maar dat deert niet want met mijn elektrische fiets voel ik de wind niet.

Molen

De Lytse Marren fietstocht leidt door het boerenlandschap.

Onderweg moet ik het water over en de enige manier om dat te doen, is door een pontje te nemen: een kleine boot met net genoeg plaats voor een paar voetgangers en enkele fietsen. Ik neem het Droech oer de Feart pontje en betaal de veerman een euro. Dit pontje is deel van de fietsroute en dit winterseizoen voor het eerst open.

Waar ik woon, zijn geen pontjes. Wanneer ik een veerpont moet nemen, hoe klein ook, wordt het kind in mij wakker. Ik vind het heerlijk om tegen de reling van de boot te leunen en uit te kijken over het water. Een zeilboot met rode zeilen vaart langs ons heen en ik zwaai en de zeiler zwaait terug. Dan meert het pontje aan en ik neem mijn fiets en rij door.

Tijdens de lunch, in het theehuis Kootje Bij De Brug, zoek ik op of er meer pontjes in de omgeving zijn. Pont Rufus, Pont Langwarder Feart, en Pont de Woudfennen zijn open in het najaar voor wandelaars en fietsers, maar liggen niet op mijn route. Jammer.

Pontje

Wachten tot het pontje aanmeert, zodat ik kan oversteken.

Elf steden, elf fonteinen

Mijn laatste dag in Friesland breng ik door in de steden. Friesland telt elf plaatsen die in het verleden stadsrechten kregen. Plaatsjes die soms nauwelijks groter zijn dan een dorp, maar wel de allures van een stad hebben, met historische centra en stadsgrachten en statige herenhuizen.

Deze elf steden vormen natuurlijk het parkoers van de Elfstedentocht, een schaatstocht van ruim 200 kilometer lang die over natuurijs langs de elf steden leidt. Tegenwoordig vindt de Elfstedentocht maar zelden plaats, omdat het niet koud genoeg meer wordt. Het natuurijs is simpelweg te dun of zelfs helemaal afwezig.

Friese steden

De stad IJlst.

De Elf Fonteinentocht is een cultureel alternatief voor wie de elf steden van Friesland wil bezoeken. Elf kunstenaars uit elf verschillende landen lieten zich inspireren door het Friese landschap en zijn geschiedenis, en ontwierpen elf fonteinen, die in de elf steden werden geplaatst. De fonteinen zijn allemaal anders en daarom ben je wel zeker dat je er minstens eentje zal vinden die jou aanspreekt. Ik houd het meeste van de fontein in Dokkum, met zijn nevels en zijn bevroren oppervlakte.

De elf fonteinen geven jou een leidraad door Friesland, maar vergeet niet om de steden zelf te bezoeken. Van het grote, stadse Leeuwarden tot het kleine Sloten dat zo uit een schilderijtje lijkt te komen: de Friese steden zijn sfeervol. Trapgevels met houten voordeuren en hoge ramen. Stadsgrachten met kleine tuinen op de oevers. Kasseien straten en stoepen geplaveid met Friese Geeltjes. Ik dwaal uren door de straten en stegen en ik geniet.

De Kievit

Deze fontein heet de Kievit en staat in Sloten.

Echt Frysk

Friesland is de enige provincie van Nederland met een eigen taal: het Fries. Wegbewijzering is tweetalig en op straat vang je flarden op van gesprekken die je maar deels begrijpt. Want zo is het Fries. Het is een taal die bekend in de oren klinkt, met dezelfde klanken en dezelfde stembuigingen als het Nederlands. Bekend en toch onbekend.

En dat is ook hoe Friesland aanvoelt. Onbekend maar vertrouwd. Zoals het huis waar je vroeger opgroeide en waar je in geen jaren bent geweest. Of zoals een oude vriend die je lang niet gezien hebt. Dat is Friesland.

Friesland

Zelfs in de steden zoals IJlst is het platteland nooit ver weg.

Naar Friesland

Friesland is eenvoudig te bereiken. Vanuit Antwerpen rij je met de auto in ongeveer drie uren naar het hart van Friesland. Maar ook met de trein is Friesland goed te doen. De meeste steden hebben een treinstation. De Friese Waddeneilanden bereik je met de overzetboot.

Eenmaal in Friesland, is de fiets de beste manier om het uitgestrekte platteland te verkennen. Neem je eigen fiets mee in de auto of op de trein, of huur ter plaatse een fiets. Ben je het niet gewend om lange afstanden te fietsen, dan is het aan te raden om een e-bike te gebruiken. Het kan flink waaien in Friesland.

Er is erg veel te doen in Friesland. Voor vertrek, loont het de moeite om de website van Visit Friesland te bezoeken, waar je alle activiteiten opgesomd vindt. De kuststreek nodigt uit tot wandelen en schelpen rapen en zeilen, de kleine steden tot gezellig tafelen en winkelen. Maar wat je echt moet doen in Friesland, is een dag (ver)dwalen. Laat alles achter je en trek het platteland in. Liefst met de fiets of te voet. De stilte omhelst je en de wind waait je zorgen weg.

Lytse Marren

Uitslapen en uit eten

In de steden vind je boetiekhotels, op het platteland gezellige B&B’s. Plaatsen waar je comfortabel logeert voor een of meerdere nachten. Plaatsen waar je even tot rust kan komen na een dag buitenzijn. Het stadshotel Markt23 vond ik erg leuk, en ik was echt dol op mijn slaapplaats in de kerk van Schetten.

In de vele restaurants en eethuizen van Friesland eet je vis en schaaldieren uit de Waddenzee en groente van het land. Het rundsvlees uit de weilanden is heerlijk, net zoals de kazen en de verse melk. Ik at smakelijk in restaurant ’t Veerhuys in Bolsward, Het Proeflokaal in Sneek en in de Mallemok in Sloten, en ik smulde van de Fryske Dúmkes, een traditioneel koekje met een vleug anijs.

Friesland

Ganzen vliegen in een V-formatie over het land.

Friesland

Een felle regenbui waait voorbij.

 

No Comments.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *