De Bottenkapel

Ik vind dat de manier waarop volkeren met hun doden omgaan, veel zegt over hun cultuur. Immers, de dood is een deel van ons leven, onvermijdelijk voor iedereen. En of je je overleden geliefden nu begraaft, hoog aan een rotswand hangt in een handgesneden kist (onder andere de Filipijnen) of kiest voor een zogeheten sky burial (Tibet), de zorg waarmee men dat doet is overal even liefdevol.

Hier in het westen is de dood vaak nog een taboe. En dat staat haaks op hoe we onze doden in de loop der tijden behandelden. Denk maar aan de Parijse Catacomben of St Michans Church in Dublin, waar de doden tentoon gesteld staan.

Toch zijn ook wij vaak met de dood bezig. Het steeds populairder wordende kinderfeest Halloween getuigt daarvan. Deze in oorsprong Ierse feestdag werd door immigranten naar Amerika gebracht, waar het, jammer genoeg, gecommercialiseerd werd.

Évora
Wie Portugal bezoekt, denkt aan witgekalkte huizen, zon en olijven. Ja hoor, ook ik. Toch, tijdens mijn laatste bezoekje in Portugal, zou ik ook iets heel anders zien: de bottenkapel van Évora.

Évora is een van de vele middeleeuwse, ommuurde steden die Portugal rijk is. In het centrum, waar de huizen dicht bij elkaar staan met kasseibaantjes ertussen, heerst gezelligheid. Studenten lopen af en aan in hun voor Évora typische zwarte mantels, door openstaande ramen klinkt gebabbel en winkeliers verkopen er hun kleurrijke waren op de straat.

Toch, diep in het centrum is er een plek van stilte, een plek waar de doden heersen.

De Bottenkapel

De Franciscaanse Monnik
De grote, lichte kerk van Sint Francis, waar bezoekers een heel aantal prachtige altaren kunnen bezichtigen, verbergt de ingang naar de bottenkapel.
Vroeger konden bezoekers de bottenkapel bekijken zonder de kerk door te moeten. Maar sinds kort, na intensieve renovaties, moet je door de kerk.

De bottenkapel werd gebouwd in de 16e eeuw, door een enkele Franciscaanse monnik. Deze monnik wilde met zijn bouwwerk de mensen doen nadenken, hen er aan herinneren dat hun leven op aarde maar van korte duur was en dat ze het dus goed mogelijk moesten leven.
Om dat te bereiken, decoreerde hij de wanden van zijn kapel met ruim 5000 schedels en botten, gezet in cement.

Botten in cement

De Bottenkapel Bezoeken
Ik bezocht de bottenkapel, of de Capela dos Ossos, zoals ze in het Portugees heet. Daarvoor liep ik door de kerk tot aan de poort waar in sierlijke letters de woorden: Nós ossos que aqui estamos pelos vossos esperamos staan.

Dit betekent: Onze botten die hier vandaag liggen, verwachten de jouwe morgen.

Zodra ik deze onheilspellende waarschuwing voorbij was, stond ik tussen de doden. Overal om mij heen keken holle schedels mij aan. Om hen heen zaten botten in keurige motieven. Tezamen vormden ze de muren, pilaren en het plafond van de kapel. Hier en daar zaten kleurrijke, typisch Portugese tegels onder de schedels.

Sommige van de schedels droegen graffiti uit voorbije tijden; jammer genoeg was de kapel niet altijd even goed beschermd. Maar sinds de renovatie wordt het publiek van de botten afgeschermd door borst-hoge glazen platen. Je verliest niets van de ervaring, maar het erfgoed wordt beschermd.

Graffiti

Al bij al was dit een ervaring die me toch weer deed nadenken. Vond ik het fascinerend? Natuurlijk. En zou ik zelf zo begraven willen worden? Misschien. Maar zou ik mijn geliefden zo begraven? Nee, toch niet.

Zou jij?

Vind jij, net als ik, de bottenkapel en soortgelijke plaatsen erg fascinerend? Mooi! Maar denk er aan dat deze plaatsen stuk voor de stuk de geliefden van de andere mensen bewaren. Heb dus respect! Verniel niets, neem niets behalve foto’s en laat niets anders achter dan je voetstappen.
De bottenkapel is te bezoeken tijdens vaste openingsuren. Je betaalt een kleine som om binnen te mogen. Er lijkt geen website te bestaan met de openingsuren en inkomprijs, dus dat zoek je best even uit via de dienst Toerisme in Évora. Maar het is handig om te weten dat vele attracties in Portugal dicht gaan om half zes.

St Francis Kerk

2 Comments

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *