De Wintertuin in Sint-Katelijne-Waver.

Daguitstap: de Wintertuin van Sint-Katelijne-Waver

In Sint-Katelijne-Waver, dichtbij Mechelen, staat het Sint-Ursula-Instituut. Een school die er langs de buitenkant uitziet als een Engels college en binnenin misschien wel het best bewaarde geheim van Vlaanderen verbergt: de Wintertuin.

De Wintertuin. Die stond al lang op mijn verlanglijstje. Ik moest. dat. gezien. hebben. Dus toen de kans zich voordeed, tijdens een bezoek aan Mechelen en omgeving, greep ik mijn kans. Op een zondag in september stapte ik de over de drempel van het Sint-Ursula-Instituut, een school met Harry Potter – allures.

Wat ik zag, kan nauwelijks met woorden beschreven worden. Dat zoiets bestaat in ons Vlaanderen! Ik nam foto na foto na foto, goed wetende dat mijn foto’s nooit écht zouden kunnen tonen wat ik zag.

Het Sint-Ursula-Instituut van Sint-Katelijne-Waver

In het jaar 1841 – een door mannen gedomineerde tijd – stichtten een aantal nonnen uit het Ursulinenklooster in Tildonk een klooster en een bijhorende meisjesschool in Sint-Katelijne-Waver. Hoewel er officieel een pastoor aan het hoofd stond, was de school in de praktijk volledig in handen van moeder overste en haar nonnen. Ze transformeerden de school tot een van de meest vermaarde instituten van Vlaanderen.

Het onderwijs dat de nonnen aanboden, was van zo’n kwaliteit dat de school al snel leerlingen uit de hele wereld aantrok. Veel van die meisjes zouden jarenlang in het internaat, het zogenaamde pensionnat de demoiselles, verblijven.

Hoewel leerlingen uit lagere klassen welkom waren, waren de meeste jongedames in het internaat van gegoede klasse. Om hun rijke families te paaien, bouwden de nonnen in 1900 de Wintertuin. Deze oranjerie diende als visitekaartje voor de school, maar ook als salon waar de jongedames bezoek van hun familie konden ontvangen.

Een art nouveau Wintertuin

Nonnen worden zelden progressief genoemd. Maar de Wintertuin toont ons dat de Ursulinen van Sint-Katelijne-Waver een scherpe en vooruitstrevende blik hadden. De Wintertuin is een parel van Art Nouveau, een bouwstijl die in die tijd als bijzonder modern gold. Het bouwsel is bedoeld om indruk te wekken. En dat doet het ook.

De Wintertuin is een kleine zaal, overkapt met kleurrijke glas-in-loodramen. De koepel bestaat uit drie grote stukken: een halfroosvenster met een ochtendtafereel, het tongewelf met een daglichtthema, en een tweede halfroosvenster met een avondtafereel. De andere ramen, muren, vloer en decoraties van de Wintertuin onderlijnen de stijl van de koepel met blad- en bloemmotieven.

Het geheel is overweldigend mooi. De vele kleuren, motieven en siersels vormen een harmonieus geheel met zo veel details dat je er nooit op uitgekeken raakt. Kleine tafels met een hardglazen blad weerspiegelen de koepel. Planten op sokkels en een fontein benadrukken het gevoel dat je in een lentetuin staat.

Reflectie van het art nouveau glaswerk in de tafels.

Zalen, piano’s en taxidermie

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de school grondig vernield door bommen en brand. De Wintertuin bleef als bij wonder overeind met geringe schade. Omdat het geschut friendly fire was, kwamen de school in aanmerking voor de oorlogsschaderegeling. De nonnen ontvingen een astronomisch bedrag van de staat om de schade aan hun school te herstellen.

Ook toen vertoonden de nonnen hun vernuft en economisch inzicht. De school werd heropgebouwd naar het voorbeeld van de Engelse colleges waar de nonnen tijdens de oorlog onderdak hadden gevonden. De pracht van de wintertuin werd doorgetrokken naar verschillende andere zalen en gangen. Het resultaat was een schoolgebouw waarin élk detail bijzonder is.

Hoewel de Wintertuin veruit de mooiste ruimte in de school is, is een bezoek aan de Alpenzaal, de refters, oratorium, de kerk en praaltrap absoluut de moeite waard. Vergeet daarbij niet de pianogalerij, waar meer dan dertig piano’s in kleine kamers staan, en het schoolmuseum, waar talrijke opgezette dieren uit de hele wereld in vitrines staan.

Bezoek de Wintertuin van Sint-Katelijne-Waver

Hoewel de laatste nonnen intussen al lang met pensioen zijn, wordt er nog steeds lesgegeven in het Sint-Ursula-Instituut. De Wintertuin, de kerk en de andere zalen zijn intussen beschermd erfgoed en onder beheer van VZW Wintertuin. Vaak worden er tentoonstellingen of concerten gegeven in de zalen en gaanderijen. En natuurlijk kan je dit patrimonium bezoeken.

Een bezoek in de Wintertuin is een overweldigende ervaring. Iets wat je minstens twee of drie keer moet doen om alle details echt in je te kunnen opnemen. Je kan dit erfgoed enkel bezoeken met een gids. Elke zondag wordt er een rondleiding gegeven waar je je kan bij aansluiten. Tijdens de rondleiding bezoek je de verschillende zalen, de Wintertuin en de kerk, terwijl de gids de geschiedenis van de school vertelt.

Reservatie voor je bezoek is aangeraden. Een rondleiding kost op moment van schrijven 12,- per persoon.

Natuurlijk kan je ook een tentoonstelling of concert bijwonen in het complex. De agenda met evenementen wordt steeds vrijgegeven op de website van VZW Wintertuin.

Selfie in de Wintertuin.

Hoe kan je de Wintertuin bereiken?

Het Sint-Ursula-Instituut ligt in Sint-Katelijne-Waver, een gemeente dichtbij Mechelen. Om het complex te bereiken, is de auto de beste optie. Er is ruim voldoende parking naast de school.

Je kan ook het openbaar vervoer nemen. Reis daarvoor de trein of de bus naar Mechelen station, waar je een bus naar Sint-Katelijne-Waver kan nemen.

Is het mooi weer? Dan kan je de Wintertuin gemakkelijk met de fiets bezoeken. Met de fietsknooppunten maak je er ineens een sportieve daguitstap van.

Dit artikel kan geschreven zijn in samenwerking met een van onze partners. Dat wil zeggen dat deze reis, dit product of dit artikel gesponsord of deel van een betaald partnership kan zijn, zodat jij kan genieten van gratis reisverhalen en tips.

4 responses to “Daguitstap: de Wintertuin van Sint-Katelijne-Waver”

  1. Ria Veenhuijsen Avatar
    Ria Veenhuijsen

    Lijkt me een prachtige excursie.

    1. Lot Wildiers Avatar

      Dat is het echt, Ria. En prima voor een druilerige winterdag, zoals deze.

  2. chris en hans Avatar
    chris en hans

    Hallo, kunnen wij het bezoeken zonder gids? Wanneer en wat kost dit per persoon? Bedankt en groeten

    1. Lot Wildiers Avatar

      Dag Chris en Hans,
      De Wintertuin is helaas tot eind 2023 gesloten vanwege renovatie.
      Binnenkort komt de nieuwe website online, waarop je een bezoek kan boeken vanaf het voorjaar van 2024. Klik hier om de website van de Wintertuin te bezoeken.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *